Janina Kajtoch

Janina Kajtoch (6 sierpnia 1904 - 28 lipca 1986) to polska nauczycielka, społeczniczka i żołnierz Armii Krajowej z pseudonimem 'Skała'. Urodzona w Babicach k. Oświęcimia, była córką Franciszka Kajtocha i Pauliny z domu Raicher. Miała sześcioro rodzeństwa. Ukończyła Szkołę Ludową w Babicach, a następnie Gimnazjum w Chrzanowie. Kontynuowała naukę w Żeńskim Seminarium Nauczycielskim im. Juliusza Słowackiego w Mysłowicach, gdzie w 1925 roku uzyskała dyplom nauczycielski.

W 1925 roku rozpoczęła pracę w szkole we wsi Drutarnia, a następnie pracowała w Koszęcinie i Piekarcharach Śląskich. Od 1931 roku była nauczycielką w szkole w Nowym Bieruniu, gdzie prowadziła pasjonującą działalność oświatową i społeczną. W trudnym czasie kryzysu i bezrobocia założyła Towarzystwo Młodych Polek, organizując kursy gospodarstwa domowego, kroju, szycia oraz hodowli roślin i zwierząt.

Podczas II wojny światowej Janina Kajtoch działała w ruchu oporu, wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej, a później Armii Krajowej. Prowadziła potajemne lekcje dla dzieci z Babic i Oświęcimia. Była inicjatorką akcji pomocy więźniom KL Auschwitz poza obozem - dostarczała żywność, lekarstwa, odzież, umożliwiała kontakt z rodzinami oraz przesyłała rękopisy. Wspólnie z Zygmuntem Urbańczykiem i Walentym Chowańcem pomagała w organizowaniu ucieczek. Dzięki nim 29 grudnia 1942 r. z obozu zbiegli Jan Komski, Bolesław Kuczbara, Mieczysław Januszewski oraz Niemiec Otto Küsel.

W noc sylwestrową 1942/1943 Janina Kajtoch, żeby uniknąć aresztowania, potajemnie wyjechała z ojcem do Generalnego Gubernatorstwa. Po wojnie wróciła do szkoły w Nowym Bieruniu, gdzie uczyła aż do 1968 r. Współorganizowała dziecięcy zespół pieśni i tańca oraz współautoryzowała regionalne widowisko 'Wesele Pszczyńskie', stworzyciela choreografię i stroje ludowe. W 1960 r. spisała wspomnienia 'Znałam ludzi dobrej woli', opublikowane w 1962 r. w tomie 'Kominy. Oświęcim 1940-1945'. Dlatego jej współpracownicy i dzieci, które uczyła, dowiedziały się o jej bohaterstwie.

Za działalność podczas wojny i w życiu publicznym odznaczona m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 oraz Złotą Odznaką 'Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego'. Jest pochowana na cmentarzu komunalnym w Oświęcimiu.